Czy wiesz, gdzie udać się w swoim mieście, gdy zawyją syreny alarmowe, a bezpieczna ucieczka przestanie być opcją? Choć większość z nas potocznie nazywa „schronem” każdą podziemną przestrzeń - od piwnicy w bloku po podziemny parking - rzeczywistość weryfikuje te pojęcia. W sytuacji kryzysowej różnica między profesjonalnym schronem a zwykłym miejscem ukrycia może decydować o zdrowiu i życiu. To właśnie dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć jak wygląda mapa bezpieczeństwa w Polsce - gdzie szukać schronienia w okolicy i czym różnią się od siebie poszczególne budowle ochronne. Jak w kilku prostych krokach zlokalizować najbliższy bezpieczny punkt?

Czym są schrony i ile jest ich w Polsce - co mówi aplikacja Państwowej Straży Pożarnej?

Schrony to nic innego jak hermetyczne, w pełni autonomiczne budowle ochronne o najwyższym standardzie bezpieczeństwa - zaprojektowane w taki sposób, by osłonić ludzkie życie przed skutkami ataku powietrznego, skażeniem chemicznym, biologicznym czy promieniowaniem radioaktywnym. Wyposażone w profesjonalne filtrowentylatory, niezależne zasilanie oraz własne ujęcia wody - tworzą zamkniętą twierdzę, zdolną do przetrwania w najcięższych warunkach. Według oficjalnych danych Państwowej Straży Pożarnej i aplikacji “SCHRONY”, w Polsce znajduje się zaledwie około 2 tysięcy profesjonalnych budowli ochronnych - co oznacza, że realne i pełne bezpieczeństwo w przypadku godzącego w nas zagrożenia, ma zapewnione niecałe 300 tysięcy osób (poniżej 1% populacji kraju).

Schrony w Polsce - jaką funkcję pełnią?

Schrony w Polsce pełnią szereg istotnych funkcji:

• Chronią przed bronią masowego rażenia - schrony tworzą hermetyczną barierę odcinającą od skażeń chemicznych, biologicznych oraz opadu promieniotwórczego.
• Stanowią tarczę przed atakami konwencjonalnymi - budowle ochronne bezpośrednio chronią przed siłą fali uderzeniowej, odłamkami bomb, ostrzałem artyleryjskim oraz zawaleniem się wyższych kondygnacji budynków.
• Podtrzymują życie - zapewniając warunki do przetrwania dzięki własnym systemom filtrowentylacji powietrza, zbiornikom wody pitnej, niezależnemu zasilaniu prądem (poprzez agregaty) i zapasom sanitarnym.
• Gwarantują ciągłość dowodzenia i łączności - schrony służą jako zabezpieczone punkty dowodzenia dla sztabów kryzysowych, służb ratunkowych i władz państwowych w czasie wojny czy katastrof naturalnych.
• Zapewniają czasowe miejsce ukrycia - stwarzają bezpieczną przestrzeń do przeczekania bezpośredniego zagrożenia w trakcie ogłoszenia alarmu powietrznego lub lokalnej katastrofy przemysłowej.

Schrony, ukrycia i miejsca schronienia - poznaj najważniejsze różnice 

Schron niejednokrotnie bywa mylony z miejscem ukrycia - niehermetyczną budowlą ochronną o uproszczonej konstrukcji, przeznaczoną do krótkotrwałej ochrony. Kwestie, które odróżniają schron od miejsca ukrycia to przede wszystkim:

• hermetyczność - schron w pełni “odcina” środowisko wewnętrzne od zewnętrznego, podczas gdy miejsce ukrycia nie zapewnia pełnej hermetyczności (dla przykładu - nie chroni przed gazami),
• system wentylacji - schrony są wyposażone w filtrowentylację, która usuwa skażenia biologiczne, chemiczne i promieniotwórcze, natomiast wentylacja w miejscu ukrycia jest oparta na podstawowej wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej (bez filtrów NBC),
• odporność konstrukcyjna - schron jest w stanie wytrzymać bardzo wiele (na przykład bezpośrednie uderzenia fal ciśnieniowych, wstrząsy czy ciężki gruz z zawalonych budynków), czego nie można powiedzieć o posiadającym umiarkowaną odporność miejscu ukrycia (które chroni głównie przed odłamkami, ostrzałem z broni strzeleckiej czy zawaleniem elementów konstrukcyjnych),
• autonomia - która w przypadku schronu jest wysoka (dzięki własnemu ujęciu wody, agregatom prądotwórczym, węzłom sanitarnym i zapasom żywności na wiele dni), a miejsca ukrycia niska (ponieważ jest przeznaczone do krótkotrwałego schronienia, na przykład na czas trwania nalotu),
• zastosowanie - schrony zapewniają ochronę przed bronią masowego rażenia (na przykład bronią jądrową, chemiczną, biologiczną) oraz bronią konwencjonalną , natomiast miejsce ukrycia przed skutkami broni konwencjonalnej (takimi jak odłamki) i zjawiskami atmosferycznymi.

Schron jest więc specjalistyczną budową podziemną - z kolei za miejsce ukrycia można uznać wzmocnione piwnice w blokach, garaże podziemne czy stacje metra. Oprócz schronów i miejsc ukrycia, osoby w sytuacji zagrożenia mogą skorzystać także z tak zwanego “miejsca doraźnego schronienia” - czyli zwykłych budynków lub przestrzeni, zapewniających podstawową osłonę (takich jak piwnice, tunele). Niezależnie od tego w jakie miejsce zdecydujesz się udać w czasie kryzysu, dobrze jest zaopatrzyć się w specjalne plecaki ewakuacyjne - zapewniające niezbędne środki do przetrwania, które ułatwią Ci funkcjonowanie przez pierwsze kilkadziesiąt godzin.

Aplikacja "SCHRONY" - jak znaleźć ochronę przed zagrożeniem w Polsce?

Aby znaleźć schrony w Polsce - w tym także najbliższy miejscu zamieszkania schron - warto skorzystać z oficjalnej, darmowej mapy, która została przygotowana przez Państwową Straż Pożarną: www.gdziesieukryc.pl. Strona przedstawia najbliższe punkty schronienia. Ściągnięta na smartfona w formie aplikacji (dostępnej pod nazwą “SCHRONY”) - po wcześniejszym pobraniu danych, działa również w trybie offline. Dzięki formie interaktywnej mapy, pozwala na łatwe i szybkie wyszukanie najbliższego miejsca schronienia z podziałem na kategorie - miejsca doraźnego schronia, ukrycia i schrony. To rozwiązanie, pozwalające na błyskawiczne zlokalizowanie bezpiecznego punktu i podjęcie natychmiastowej ewakuacji w sytuacji realnego zagrożenia. Pamiętaj, by w razie wybuchu kryzysu zachować zimną krew, zabrać swoje wyposażenie awaryjne, działać według wcześniej przygotowanego planu i bez zbędnej paniki udać się do wyznaczonego punktu.

FAQ

Czy schron i bunkier to to samo?

Choć w języku potocznym pojęcia te bywają używane zamiennie - nie są one tym samym. Schron to obiekt budownictwa ochronnego przeznaczony do osłony ludności cywilnej i podtrzymywania życia, natomiast bunkier (w terminologii wojskowej - schron bojowy) to ufortyfikowany obiekt militarny służący do prowadzenia działań obronnych i ognia bojowego.

Gdzie znajdują się schrony w Polsce?

Profesjonalne schrony i miejsca ukrycia w Polsce znajdują się głównie pod budynkami użyteczności publicznej, osiedlami z lat 1950-1990, stacjami metra oraz zakładami przemysłowymi, a ich precyzyjne lokalizacje można sprawdzić na interaktywnej mapie Państwowej Straży Pożarnej.

Czy schrony będą obowiązkowe w budynkach od 2026 roku?

Nie - prawo budowlane ani przepisy o ochronie ludności nie nakładają bezwzględnego obowiązku budowania profesjonalnych, hermetycznych schronów we wszystkich nowo powstających budynkach mieszkalnych. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej zakłada jednak, że nowo wznoszone obiekty wielorodzinne oraz budynki użyteczności publicznej z podziemnymi kondygnacjami (na przykład garażami) muszą być projektowane i budowane w sposób umożliwiający ich szybkie dostosowanie do funkcji miejsc doraźnego schronienia lub ukryć.

Gdzie sprawdzić gdzie jest najbliższy schron?

Najprostszym sposobem na zlokalizowanie najbliższego obiektu jest skorzystanie z oficjalnej, interaktywnej mapy i aplikacji Państwowej Straży Pożarnej www.gdziesieukryc.pl (lub w formie aplikacji „SCHRONY”), która działa również offline. 

Co to jest miejsce ukrycia?

Miejsce ukrycia (tak zwane “ukrycie) to niehermetyczna budowla ochronna o uproszczonej konstrukcji, przeznaczona do krótkotrwałej ochrony ludności - stanowiąca podstawowy element obrony cywilnej, którego zadaniem jest osłonięcie ludzi przed skutkami broni konwencjonalnej oraz katastrof naturalnych.

Jakie są przykłady miejsc ukrycia?

Przykładowe miejsca ukrycia to przede wszystkim podziemne garaże w nowym budownictwie, stacje metra, tunele oraz utwardzone przejścia podziemne. Funkcję tę pełnią również odpowiednio przystosowane piwnice w blokach mieszkalnych, kamienicach oraz budynkach użyteczności publicznej.